Monday, October 14, 2019

აუტოფობია


 გაზაფხულის დამდეგს, სევდა შეპყრობილმა, კარადის კარი გამოვაღე. ბოლო უჯრიდან დროისა და წარსულის მოგონებებით დაძველებული მტვრიანი, ვერცხლისფერი ყუთი გადმოვიღე. ჩემს საწერ მაგიდაზე ყოველგვარი სინდისის ქენჯნის გარეშე მოვისროლე და მეც იქვე, მაგიდის მოპირდაპირე მხარეს, ხის ორნამენტებიან სკამზე ჩამოვჯექი. ღრმად ჩავისუნთქე. ბოლო დროს ყველაფერთან ერთად ეს თვისებაც დამჩემდა - ვსუნთქავ ღრმად, უფრო გახშირებული სუნთქვით, უფრო ხმამაღლა, ვიდრე ადრე. თითქოს ასე ვცდილობ საკუთარი მთლიანობის შენარჩუნებას. ვდგავარ საკუთარ სასოწარკვეთაში, ოთახის ჰაერის თითოეულ წვეთს ვსუნთქავ იმ იმედით, რომ ასე იმ მოგონებებს გავექცევი, წარსულში რომ დავტოვე და სამუდამო დასამარება მივუსაჯე.  ყუთში დახეული ფურცლები, წერილები, ფოტოები და ნახატები ალაგია. ვიწყებ მათ ამოლაგებას. ასეთ დროს ფიქრების და სენტიმენტალურობის
მოზღვავებას ვგრძნობ. წარსულთან შეხების პერსპექტივა არასდროს მხიბლავდა, არც ახლა მხიბლავს, მაგრამ ვეხები. ზოგჯერ მგონია, რომ რაღაცას მასწავლის უბრალოდ კარგად არ ვიცი რა უნდა, რას მეუბნება, რადგან მისი ენა ჯერ არ მესმის. არც ის ვიცი, რომელი ზმნა ან მეტაფორა შეესაბამება ირგვლივ დაუფლებულ სიცარიელეს, მაგრამ ჩემში წარსულს წამოდებული ხავსივით გაუდგამს ფესვები.
   მშვიდად ვიღებ ყუთიდან შავ ბლოკნოტს, აუჩქარებლად ვფურცლავ. პირველ გვერდზე ლექსის რამდენიმე ხაზს ვკითხულობ. შემდეგი გვერდები კი უფრო სავსეა ნაწერით. ოთახში წამიერად გამეფებულ წყვდიადში გამახსენდა, რომ ლექსებთან ერთად რომანსაც ვწერდი. ათი წლის ასაკიდან მოყოლებული სასწაულად მიყვარდა წერა. კიდევ, ჯადოსნური ამბების გამოგონება, მათში ცხოვრება და ჩემივე გამოგონებულის საკუთარივით განცდა. ბლოკნოტს გვერდით ვდებ, სკამის კიდეებს მიყუდებული, ყუთიდან წერილს ვიღებ. კონვერტს ნერვიულად ვატრიალებ ხელში. ახალი შეგრძნება მეუფლება, სრულიად ახალი შიში, რომელიც იქამდე არასდროს მქონია - აუტოფობია. აბსურდში გახვეულმა კონვერტი გავხსენი. ჩემთვის უკვე კარგად ნაცნობი რამდენიმე სიტყვა წავიკითხე. "...იმედია მალე შევხვდებით..." - ეს უკვე წერილის ბოლოს მინაწერი წარწერაა.
დანარჩენ სიტყვებს დიდი მნიშვნელობა არ აქვს...
  თავს აუქციონზე გაყიდული იაფფასიანი ხელოვნების ნიმუშივით ვგრძნობ. მე ხომ მას ვიცნობდი და ერთ დროს წერილებსაც ვწერდი. რაც იყო, იყო, ჩაიარა მეთქი ვიტყოდი მაგრამ ეს ის დებულებაა, რომლის მართებულობაში ბოლომდე დარწმუნებული არ ვარ. არადა ზუსტად ვიცი, ის ჩემთვის ძალიან ბევრს ნიშნავდა მანამ, სანამ ჩემი ცხოვრებიდან წავიდოდა და ჩემს  დიდი ნაწილსაც თან გაიყოლებდა.
იმ დღის მერე მიჭირს, ადამიანებისთვის მიტოვების პატიება. მიჭირს, მთელი ჩემი არსებით მიჭირს და არასოდეს ვპატიობ მათ. არასოდეს.
საერთოდაც ცოტა სევდიანი ამბავია. სხვა მიტოვებებივით სენტიმენტალური და ბანალური. რაც შეეხება გადაყვარებას და დავიწყებას, მე მგონი, ეგ ძალიან უდარდელი ადამიანების მოგონილია.
   მერე რა, რომ მათი წასვლა გულს მიკლავს. მერე რა, რომ ჩემთვის არასდროს არავის უსწავლებია - არსიყვარული და დღემდე არ ვიცი, რანაირად აღარ მიყვარდეს ისინი, ვინც ერთ დღეს სიცოცხლე შემაძლებინეს.
მერე რა, რომ ასეთი ადამიანების არსებობა დამაჯერა ცხოვრებამ.

გამარჯობა, მამა!

 შენ წახვედი და მე საკუთარი ოცნების სასაფლაოზე დავიკარგე. იმ ოცნებების, ერთად რომ ვაგროვებდით გზა და გზა, ნაწილ - ნაწილ. გარეთ ოქტომბერია, სუსხიანი, პირქუში და უღონო. იცი, ზოგჯერ მგონია, რომ ოქტომბერიც ჩემსავით დაატარებს სულში ღრმად ჩამძვრალ თავის წილ მოურჩენელ ტკივილებს. ამ ტკივილებს ძლიერ გაუდგამს სხეულში ფესვები და მაიძულებს დავიჯერო უსუსურობის არსებობა.

 მამა, რაც შენ წახვედი ძველი ფოტოების ამოჩემებაც დავიწყე და ღამით, როცა ყველა იძინებს ამ ფოტოებს ვუყურებ და ვტირი. ვცდილობ გავიხსენო ამბები, რომლებიც მართლა მოხდა მე კი არ მახსოვს. ამბები, რომლებიც აღარასდროს გაცოცხლდებიან და უკვე გონების ფსკერზე ღრმად დაილექნენ.
                                                       
 პერიოდულად შენს საფლავზე ვიმიზეზებ წასვლას. ალბათ სულ მცირე სამჯერ დღეში. მერე ვდგები და ხეებზე შერჩენილ ფოთლებს ვითვლი იმ იმედით, რომ ასე იმ შიშს გავექცევი, უშენობა რომ ჰქვია. თუმცა უშედეგოდ. ისეთი მომენტებიც მაქვს, როცა საკუთარი თავისთვის მიწევს იმის შეხსენება, რომ ღიმილიც არსებობს და მაშინ, როდესაც ვიღიმი ღიმილის კუთხეში პატარა ღრმულები მიჩნდება. ღრმულები, რომლებზეც  მეუბნებოდი, გიხდებაო.

  ცივია უშენობით გამოწვეული ეს სიმარტოვე. სიმარტოვე, რომელსაც თან ახლავს ფიქრები შენზე. ბოლო დროს მამა, სადაც შენი სახელი მესმის, ძველი ფოტოები, სადაც შენს სახეს ვხედავ - ამ ამბებზე, ბავშვობის ამბებს ვაგროვებ და ყოველ ჯერზე, მეც მგონია, რომ ისევ ისეთი ხარ. ისევ ისეთი ცოცხალი, მამა. იქნებ ეს არის სიცოცხლე? - ბავშვობის მოგონებებში შექმნილი ანარეკლის დიდობაში ტკბობა და იმაზე ფიქრი, რომ ახლაც ყველაფერი ისევ ისე იქნებოდა, როგორც მაშინ, ბავშვობისას, შენ რომ არ მომკვდარიყავი ღამეული ცის ძირას.

Thursday, March 1, 2018

ფშავის მთებში დაკარგული

  სულში ჩაბუდებულ დარდს გავექეცი. უკან მოვიტოვე:  კორპუსები, აქეთ - იქით მიმოფანტული მანქანები, ქალაქები...  ჩემ ბავშვობის სახლისკენ მიმავალ  უსწორმასწორო და მიხვეულ - მოხვეულ გზას დავადექი. უკვე თოვს, თოვს ჩუმად. თოვლიან გზაზე მოცურებული მანქანის ხმის გაგონებამდე სიჩუმეა. მშვიდიც და ამოუცნობიც. ქარის ერთ დაბერვა და  თოვლიანი ნამქერი ეყრება მანქანას. შიშის გემოთი გაჟღენთილი სულ სხვა სევდა დამეუფლა. მომეჩვენა, ვერასდროს  დავაღწევდი თავს მის მარწუხებს.
 ინათა. უკვე ჩემს მთავარ სახლში ვარ - ფშავში. სახეზე მშვიდი, ცარიელი ღიმილით გადაკრულს გამეღვიძა. ოთახში  პაპაჩემი შემოვიდა, თოვლიანი შეშა შემოიტანა და ღუმელში ცეცხლი შეანთო. შემდეგ ჩაიდნის ხმაც მომესმა სამზარეულოდან და პიტნის ჩაის სურნელმაც შემოაღწია ჩემამდე. არის ამაში რაღაც, ამ ამბავში, რაღაც სხვა და აუცილებელი. პაპაჩემის  დანაოჭებული ხელების და აციმციმებული თვალების ყურება მოკლემეტრაჟიან ფილმს ჰგავს, რომელმაც აიცილა ზურგში მოხვედრილი ყველა ტყვია. განვლო მისმა; დარდმა, სიხარულმა, განუმეორებელმა და მრავლისმთქმელმა ცხოვრებამ.
   კარები გამოვაღე,  ღრმად ჩავისუნთქე და გარეთ გავედი.  არაგვის ხმის მოსმენაში  გარინდულმა თვალი მოვკარი: ციგით ხელში, თოვლში სასრიალოდ გამოსულ ბავშვს.  ცვივა უზარმაზარი თოვლის ფიფქები და ადნება ბავშვს ისედაც წითელ ღაწვებზე. ზამთარში შენახულ სიყვარულს მხოლოდ ის თუ გაიგებს, მხოლოდ ის თუ იგრძნობს, ვფიქრობ და მეღიმება. ფეხი წინ გადავდგი. ერთი, ორი, სამი... ხუთ ნაბიჯს გავცდი, ბავშვს მივუახლოვდი.
- გამარჯობა! - მომესალმა.
- გამარჯობა. - მივუგე მე. მთების შუაგულში ჩამომდგარი სიჩუმე  ისევ მე დავარღვიე და ვკითხე:
- კარგია, აქ, სოფელში?
- კი!.. - დაუფიქრებლად მიპასუხა.
- აქ, რომ გაყინულია ყველაფერი: მიწა, ტყე და ცხოვრება?
- მერე რა. დედაჩემს  ჩემი ცივი ხელი ყოველთვის ხელში უჭერია და ათბობს. ჩვენ ვოცნებობთ ერთად, ერთი ოცნებით. ყოველ საღამოს ერთმანეთს ბუხრისპირულ ამბებს ვუზიარებთ. იცით, ამ დროს მე არ მეშინა სიცივის, არც ოთახში შემოჭრილი ქარის, მე არ მეშინია, სიბნელის, არც მარტოობის. მე მაქვს ერთი სამყარო, საკმარისი სითბოთი და მე ვარ თბილად და უსაფრთხოდ.
ყოველ დილით გააღე გომურის კარი, ძროხა გამოუშვი, მერე წყაროზე ჩაიყვანე და წყალი დაალევინე. ფეხსაცმელში თოვლი თუ ჩაგეყრება და ფეხი გაგეყინება, ეგ არაფერი, სახლში მისული ღუმელთან გათბები. შემდეგ შეშა უნდა დაჭრა. სახლში შეიტანო... ბოლოს შეგიძლია გაერთო კიდეც. თოვლში იგუნდავო, ისრიალო... სწორედ ამიტომ მიყვარს სოფელი.
- აქ რომ ბევრი საქმეა? წარმოიდგინე: ქალაქში ხარ, ბევრი მეგობარი გყავს, მაღაზიებში დადიხარ, უამრავ ტკბილეულს ჭამ და ყველა სურვილი გისრულდება. წახვიდოდი?
- არა! აქ ჩემი ცხოვრებაა. ყველა, რომ იქ წავიდეს, აქაურობას რა ეშველება? - აი, ასეთ მომენტში ყველა სიტყვა აზრს კარგავს და უაზროდ დარჩენილ სიმბოლოთა ჯგუფს ემსგავსება, რომელთაც არანაირი მნიშვნელობა არ გააჩნია.  სუნთქვა შემეკრა, თითქოს ამაოდ ვცდილობდი იქვე არ ჩამოვშლილიყავი და უფრო მეტ ნაწილად არ გავფანტულიყო ჩემი სხეული.  არ მესმის, რატომ ეცლებიან ადამიანები მთებს, იმ მთებს, რომელთაც თითოეული მათგანი ასე საიმედოდ შეიხორცეს კანქვეშ. ვინ იცის.
  კვლავ  საქორწილოდ გამზადებულ თეთრ კაბაში გამოწყობილ მთებს გავხედე. ჩამოიარა ღრუბლების მიღმა დარჩენილმა  თოვლმა, ყველა თოვლში ჩარჩენილმა დარდმა და სიხარულმა. ჩამოიარა და წაშალა ბილიკები ეზოში, წაშალა ნასახლარების და ადამიანის კვალი.

Friday, February 23, 2018

აუხდენელი ოცნების თვე

სუსხიან დეკემბერში, შუაღამის ორზე,  ფანჯარაზე იდაყვდაყრდნობილი გავყურებ მცხეთას. მოღრუბლული, რაღაცნაირად ჩუმი და იდუმალი სიო თმებს რომ გადამიყრის უკან, დავხუჭავ თვალებს და წარმოვიდგენ, როგორ მღერიან ირმები რომელიმე საშობაო სიმღერას. ალბათ არაფერია იმაზე მშვენიერი და ამოუცნობი ამხელა მისტიკური ამბიდან, როგორიც წერის სურვილია. ჰო, არ შეიძლება, ზამთარში, შუაღამისას, ფანჯარაში იდგე, გარკვეული იდუმალების შარავანდედით სავსე და არ წერდე. აუხდენელი ოცნებების თვეა დეკემბერი და იმიტომ.

14.12.2017.

Thursday, February 22, 2018

პიტნის ჩაი და ფიქრები

არის ღამეები, ფანჯარასთან მჯდარი, შალ შემოხვეული და პიტნის ჩაით ხელში, ვარსკვლავებს რომ ჩამოკიდებ თვალს. ოთახში შემოჭრილი ქარი თმას უკან გიწევს და ჩიტების ფშვენის ხმას ჩქმალავს. სწორედ  ფიქრით დაღლილ ამგვარ ღამეებს სჩვევიათ, სიმარტოვის სუსხსა და ბურუსში გაგახვიონ. ამიტომაც აქ ვზივარ, ფანჯარაში, მუხლებზე დადებულ ჩემს ბლოკნოტს დავჩერებივარ და ვწერ: შეიძლება ამ ცხოვრების გაგრძელების აღსანიშნავად. ან შეიძლება ასეც  ითქვას, დღემდე წერით ვცხოვრობდი, მხოლოდ ის იყო: ჩემი სუნთქვაც და გულის ფეთქვაც.
  მოწაფის პირველი გაკვეთილივით გაზეპირებული - მოგონებები. სადღაც ფიქრის ფსკერზე დალაგებული შენი ფიქრები, რომ ნებით არ გვიკლავენ გულს... ნებით არ აურჩევიათ წასვლა... ალბათ ასეთია ეს ცხოვრება. ცხოვრება - რომელიც ადამიანს აიძულებს, აღარ ვუყვარდეთ... იქნებ აბსურდია ეს ყველაფერი? იქნებ გვინდა, მოვიტყუოთ თავი და მოვატყუოთ - სხვებიც. ვინ იცის... ნეტავ შეგვეძლოს; ცხოვრებისგან დაღლილი დღების გადაფურცვლა და იმ თავების სარჩევიდან ამოღება, სადაც ჩვენი უბედურება დაიწერა. ნეტავ შეგვეძლოს...
  კვლავ ოქროსფერ ვარსკვლავებს ვუყურებ, როგორც  ადამიანის ოცნების თავშესაფარს. ფანჯარაში კი ისევ მარტო ვართ: მე, პიტნის ჩაი და ფიქრები.

6 თებერვალი. 2018 წელი.

Friday, February 9, 2018

იმ ღამეს თოვდა

იმ ღამეს თოვდა.
ოთახში მოწყენილობას მიცემულ სიჩუმეს თოვის ხმის გაგონება არღვევდა. თბილი ღუმლის ირგვლივ შემოვსხდებოდით ხოლმე, რადგან ასე უფრო ადვილი იყო სიცივისგან გაცრეცილი ხელების გათბობა. დრო და დრო, როცა აღუღუნდებოდა ცეცხლი და წამიერად განათდებოდა ოთახი, როცა აკიაფდებოდა ხოლმე სინათლე ჩვენს სახეებზე, ერთმანეთის აციმციმებულ თვალებში ვკითხულობდით სურვილებს - საახალწლოდ. დედაჩემის მშვიდ სუნთქვაში არეული ფიქრები ჩემთვის უკვე გასაგები ხდებოდა. იმდენად გასაგები, რომ ვხედავდი როგორ იძირებოდა მისი ოცნებები.
ეს სცენა მახსოვს, წარსულს წამოდებული ხავსივით და რაც დრო გადის, მით უფრო უმძაფრდება სიძველის გემო.
იმ ღამეს თოვდა.
ჩემს ფიქრებთან ერთად ქუჩაში მარტო მივდიოდი. გავცდი: ცხოვრებისგან დაღლილ სახლებს, სევდა შეპყრობილებს, სიბერისგან გაჭაღარავებულებს, სახურავებზე შემორჩენილ ერთი თმისღერივით მოქანავე ანტენებს, ნაგვის ბუნკრებიდან ამომხტარ კატებს, გზააბნეულ  მანქანებს, გზებს, ღობეებს... გზის ბოლოს ავდგები და იმ ადგილას მივალ, სადაც იანვრის სუსხში გზაზე გაყინული ბეღურა ვიპოვე, როგორც ჩემი სიყვარული, ბედობა დღეს რომ უნდა დამბედებოდა და რომ ვერ დავიბედე. გაზაფხულამდე რომ უნდა მიეღწია და რომ ვერ მივაღწევინე...

22 აგვისტო. 2017 წელი.

Sunday, December 3, 2017

სულ სხვანირი ზამთარი


დიდი ზვავი ჩამოწვა სკოლის გზაზე!.. - დღეს სწავლა არ იქნება!.. სოფელში ამ ამბით ერთმანეთს ახარებდნენ ხოლმე ბავშვები და ამ მოტივებზე იწყებდნენ ახლად მოსულ, ოდნავ ნაცრისფერ თოვლზე ციგებით სრიალს.

მახსოვს, დედა რომ გადაწევდა ფანჯრის რაფებიდან ფარდებს და სევდიანი ხმით იტყოდა: "მოუთოვიაო"... მე კი დედაჩემის არ მესმოდა. "არა... არა და არააა..." არ მესმოდა, როგორ შეეძლო ადამიანს ხვნეშით ეთქვა: -"თოვლი მოვიდაო!.." ჩვენ ხომ ბავშვებს ეგ უბედნიერეს სიხარულს გვანიჭებდა. "შკაფებიდან" გამოვალაგებდით საგულდაგულოდ ზამთრისთვის გადანახულ ტანსაცმელს. უცბად გადავიცმევდით და ზღვა სიხარულით სავსე თვალებით გავრბოდით გარეთ თოვლში სათამაშოდ.

ყოველ საღამოს გვესმოდა როგორ ეტყოდა მამა დედას:"-თივა დაგვრჩა მთიდან ჩამოსატანიო..." -"დიდი თოვლის გამო სახლში შეშა ვერ მომაქვსო". დედა კი ნაცვლად იმისა, რომ მამასთვის რამე ეთქვა, ერთს ამოიხვნეშებდა, თითქოს ეს იყო მამას ყველა კითხვის პასუხი. მხოლოდ ერთი ამოხვნეშა.

გუშინდელი დღესავით მახსოვს... როგორ ქრებოდა შუქი თოვლის გამო და წამიერად, როგორ ვბრუნდებოდით წინა საუკუნეებში. რამდენიმე დღე. თუნდაც, რამდენიმე თვე. ვერ ვუყურებდით ტელევიზორს. სკოლიდან გათოშილები რომ ვბრუნდებოდით, სასწრაფოდ უნდა გვემეცადინა, რადგან ღამე შუქი არ იყო. მალე მეცადინეობას თუ ვერ მოვასწრებდით, ღამე სანთლის შუქზე შემოვუსხდებოდით ხოლმე ყველანი ერთად, ერთ მაგიდას და ვიწყებდით ხვალინდელი საგნების მომზადებას. შემდეგ კი, როცა სანთელი სულ ჩამოიწვებოდა -ვინღა წავიდოდა თბილისში მის მოსატანად? და მე თითქოს მეჩვენებოდა, რომ ეს თოვლი იყო ჩემი "ყველა უბედურების" მომტანი. ჩემი ყოველი ცივი დღეების მიზეზი. და ვბრაზდებოდი თოვლზე. ვებუტებოდი პატარა ბავშვივით, მანამ სანამ ხელმეორედ არ მოვიდოდა შემდეგი წელი და უკვე ჩვეული ბედნიერების მოლოდინში არ გამახარებდა საახალწლო თოვა...


აუტოფობია

 გაზაფხულის დამდეგს, სევდა შეპყრობილმა, კარადის კარი გამოვაღე. ბოლო უჯრიდან დროისა და წარსულის მოგონებებით დაძველებული მტვრიანი, ვერცხლისფე...